Inleiding
Bij een rechtsbijstandverzekering heeft u het recht op bijstand door uw eigen advocaat. Dit op kosten van de rechtsbijstandverzekeraar. Nu stellen deze verzekeraars dat dit recht pas gaat gelden als een gerechtelijke procedure noodzakelijk is en niet eerder.
Maar is dit standpunt wel juist?
Achtergrond
Eerder heb ik al uitgelegd hoe de vrije advocaatkeuze werkt. Mijn laatste blog over dit onderwerp stamt van 2023. Voor verzekerden is deze vrije advocaatkeuze fijn; je wordt bijgestaan door de advocaat die je kent. Voor velen is de vrije advocaatkeuze helemaal niet nodig. Bij de rechtsbijstandverzekeraars werken goede juristen en advocaten die goede juridische bijstand kunnen leveren.
Voor de rechtsbijstandverzekeraars geldt dat een externe advocaat veel duurder is dan de juristen en advocaten die in dienst zijn. De rechtsbijstandverzekeraars besteden daarom niet zo graag een zaak uit aan een externe advocaat en doen er alles aan om de zaken binnen te houden. De rechtsbijstandverzekeraars zijn wel in de loop der jaren steeds meer moeten gaan handelen conform de Europese wetgeving. Dit ging niet van harte maar gedwongen via de rechtspraak.
In 2020 heeft het Hof van Justitie bepaald dat een verzekerde ook voor buitengerechtelijke kwesties (dus zonder een procedure bij de rechtbank) het recht heeft om de eigen advocaat in te schakelen. Dit is het zogenaamde Vlaamse Balies-arrest.
Rechtsbijstandverzekeraars stellen dat deze uitspraak van het Europese Hof van Justitie niet zou gelden voor de Nederlandse situatie. In ieder geval stellen zij dat de Nederlandse situatie anders is dan de situatie waar het Europese Hof over heeft geoordeeld. De achterliggende reden is dat zij niet nog meer zaken willen uitbesteden en dat dan het financiële plaatje in gevaar komt. De rechtsbijstandverzekeraars voelen zich gesteund door de nogal kromme en teleurstellende uitspraak van het Kifid.
Nieuwe procedure
Nu loopt er een concrete zaak waarin het Gerechtshof te Den Bosch heeft besloten om aan de Hoge Raad te vragen hoe die uitspraak van het Europese Hof van Justitie moet worden uitgelegd.
De Orde van Advocaten en een andere rechtsbijstandverzekeraar wilden in deze procedure meedoen. De reden is dat voor beide partijen de uitspraak van groot belang kan zijn. Zij wilden daarom hun zegje doen over de vragen die aan de Hoge Raad moeten worden gesteld. Het Gerechtshof te Den Bosch heeft in november 2025 besloten dat deze twee partijen niet mogen meedoen. Kort gezegd omdat zij uiteindelijk geen vordering hebben op de procederende partijen.
De Hoge Raad zal zich over de vraag buigen of het arrest van het Hof van Justitie ook geldt voor de Nederlandse situatie. De Hoge Raad zal enkele maanden doen over het antwoord.
Ik verwacht dat de Hoge Raad zal uitgaan van het principe dat uitspraken van het Hof van Justitie bedoeld zijn voor de hele EU. Dus ook voor Nederland. Verder zal de Hoge Raad ook aangeven dat een rechtsbijstandverzekeraar wel het recht moet hebben om eerst de haalbaarheid van een zaak te beoordelen. Rechtsbijstandverzekeraars zullen immers niet willen betalen voor een kansloze juridische bijstand.
Vervolg
Zodra de Hoge Raad haar antwoord heeft gegeven, zal ik graag hierover berichten.
Naar mijn idee zullen de rechtsbijstandverzekeraars met de advocatuur daarna om de tafel moeten gaan zitten om een goede samenwerking te creëren. Ik heb al in 2020 aangegeven dat dit een goed idee zou zijn.
In ieder geval kunt u altijd bij RxW Advocaten terecht voor uw juridische vragen. Wij helpen u graag verder!
