Stel je voor: je krijgt een kind en wenst dat het kind jouw achternaam draagt. De andere ouder denkt daar anders over. Of je partner overlijdt voordat jullie een keuze hebben gemaakt over de achternaam van jullie kind. Wat gebeurt er dan? Kan de rechter de knoop doorhakken, of bepaalt de wet welke achternaam het kind krijgt?
Het juridisch kader: wat is er veranderd sinds 2024?
Ouders maken de keuze voor de geslachtsnaam gezamenlijk en leggen daarvoor een verklaring af bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. Sinds 1 januari 2024 kunnen ouders voor een gecombineerde geslachtsnaam kiezen, in een door hen gekozen volgorde zonder tussenstreepje. Een dergelijke keuze kan alleen als beide ouders gezamenlijk verklaren welke naam het kind krijgt.
- Een ouder is overleden
In een recente uitspraak van het hof was een ouder overleden voordat de naamkeuze was gemaakt. In een dergelijk geval mag de nog in leven zijnde ouder alleen de verklaring over de naamkeuze afleggen. Het overlijden van een ouder betekent dus niet dat het kind uitsluitend de achternaam van de overblijvende ouder krijgt.
- Ouders zijn het niet eens: de rechter kan niet zomaar kiezen
In een uitspraak van het hof ging het over een moeder die de achternaam van haar zoon wilde wijzigen in een gecombineerde achternaam. De ouders hadden eerder gezamenlijk gekozen voor de achternaam van de vader. Na de invoering van de nieuwe wet wilde de moeder haar eigen achternaam daaraan toevoegen, maar de vader stemde daar niet mee in.
De moeder verzocht vervangende toestemming om haar kind een gecombineerde geslachtsnaam te geven. Het hof oordeelde dat dit niet mogelijk is. Voor het bepalen van de achternaam van een kind vereist de wet een gezamenlijke verklaring van de ouders. Als ouders het niet eens worden over de achternaam van hun kind, bepaalt de wet automatisch welke achternaam het kind krijgt. Dat heet de vangnetbepaling. Als de ouders getrouwd zijn of geregistreerd partnerschap zijn aangegaan dan krijgt het kind de achternaam van de vader. Zijn de ouders niet getrouwd en geen geregistreerd partnerschap aangegaan, dan krijgt het kind de achternaam van de moeder.
Conclusie
Worden ouders het niet eens over de achternaam van hun kind, dan bepaalt de wet welke achternaam het kind krijgt. Er is dan geen rechterlijke keuze voor “de beste” naam, maar een vaste wettelijke regeling: de vangnetbepaling.
Is een ouder vóór het verstrijken van de keuzetermijn overleden, dan mag de andere ouder de naamkeuze alleen doen. Daarbij moet wel worden gebleven binnen de wettelijke mogelijkheden, zoals de achternaam van één van de ouders of een gecombineerde achternaam.
Heeft u een vraag over het vaststellen of wijzigen van de achternaam van uw kind, of over een voornaam? Voor voornamen gelden andere juridische regels. Neem gerust contact met ons op; wij helpen u graag verder.
